فجر : 13 . ناگفته نماند : صبّ راجع بيك قوم نيست بدليل * ( « عَلَيْهِمْ » ) * كه بعاد و ثمود و فرعون راجع است ، على هذا اطلاق صبّ بتازيانهء عذاب در اثر پى در پى بودن عذاب آن اقوام است . نظير اين آيه است آيهء * ( « كُلَّ ما جاءَ أُمَّةً رَسُولُها كَذَّبُوه فَأَتْبَعْنا بَعْضَهُمْ بَعْضاً وَجَعَلْناهُمْ أَحادِيثَ فَبُعْداً لِقَوْمٍ لا يُؤْمِنُونَ » ) * مؤمنون : 44 . در نهج البلاغه خطبهء 180 هست : « و صبّت السّيوف على هاماتهم » . صبح : بعقيدهء راغب صبح و صباح هر دو اول روز و وقت پيدا شدن سرخى آفتاب در افق است . ولى اقرب صباح را اول روز و صبح را فجر يا اول روز گفته قاموس نيز دو احتمال ميدهد . صحاح فقط فجر گفته است . به نظر ميايد قول دوم درستتر باشد تا صبح و صباح مترادف نباشند * ( « إِنَّ مَوْعِدَهُمُ الصُّبْحُ أَ لَيْسَ الصُّبْحُ بِقَرِيبٍ » ) * هود : 81 . * ( « وَالصُّبْحِ إِذا أَسْفَرَ » ) * مدثر : 34 . قسم بصبح آنگاه كه آشكار شود * ( « وَالصُّبْحِ إِذا تَنَفَّسَ » ) * تكوير : 18 . سوگند بصبح آنگاه كه وسعت گيرد . * ( « فَإِذا نَزَلَ بِساحَتِهِمْ فَساءَ صَباحُ الْمُنْذَرِينَ » ) * صافات : 177 . چون عذاب بساحت و محيطشان نازل گردد روز انذار شدگان ناگوار خواهد بود . اين لفظ در قرآن فقط يك بار آمده است . اصباح : بكسر اول مصدر است بمعنى صبح نيز آمده ( اقرب - مجمع ) * ( « فالِقُ الإِصْباحِ وَجَعَلَ اللَّيْلَ سَكَناً » ) * انعام : 96 . و آن در آيه بمعنى صبح است . معنى : شكافندهء صبح است و شب را محل سكون و آرامش قرار داد . اين نيز در قرآن يك بار آمده است . بعضى آن را اصباح بفتح اول خوانده‌اند كه جمع صبح است . مصبح : اسم فاعل است يعنى آنكه وارد وقت صبح مىشود * ( « فَأَخَذَتْهُمُ الصَّيْحَةُ مُصْبِحِينَ » ) * حجر : 83 . آنگاه كه وارد صبح ميشدند صيحه آنها را گرفت . مصباح : اسم آلت است بمعنى چراغ . * ( « مَثَلُ نُورِه كَمِشْكاةٍ فِيها ) *